Dava Açmak İçin Adli Tatilin Bitmesini Beklemek Şart mı?
Hayır, şart değildir. Adli tatil mahkemelerin kapandığı bir dönem değil, çalışmaya ara verilen bir dönemdir. Bu süre içinde de dava açılabilir; dilekçeler UYAP üzerinden günün her saati gönderilebilir, mahkeme kalemleri ve nöbetçi mahkemeler çalışmaya devam eder. Adli tatilin asıl etkisi dava açmaya değil sürelerin işleyişine ve duruşma günlerinin belirlenmesine ilişkindir. Bu rehberde adli tatilin tarihlerini, hangi işlerin tatilde de görüldüğünü, sürelerin nasıl uzadığını ve hangi sürelerin hiç uzamadığını açıklıyoruz.
Beklemeyin: adli tatilde de dava açılır
Tarihler: Adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar, 31 Ağustos'ta sona erer. Yeni adli yıl 1 Eylül'de başlar.
Dava açmak serbesttir. Tatil, dava açılmasını engellemez. UYAP üzerinden dilekçe gönderebilir, harç yatırabilir, dosya numarası alabilirsiniz. Nöbetçi mahkemeler acele işler için görev yapar.
Değişen şey: Kanunda sayılan işler dışında kalan dosyalarda duruşma günü genellikle eylül sonrasına verilir. Ayrıca bazı süreler tatil nedeniyle uzar.
Kritik uyarı: Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler adli tatil nedeniyle uzamaz. Süresi dolmak üzere olan bir hakkınız varsa beklemek ciddi risk taşır.
Adli tatil nedir, ne zaman başlar?
Adli tatil, kanunda "çalışmaya ara verme" olarak adlandırılır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 102. maddesi ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 331. maddesi aynı takvimi öngörür: her yıl 20 Temmuz'da başlar ve 31 Ağustos'ta sona erer. Yeni adli yıl 1 Eylül'de açılır.
Buradaki kelime seçimi önemlidir: kanun "kapanma" demez, "ara verme" der. Adliyeler kapanmaz, kalemler çalışır, nöbetçi mahkemeler görev yapar, UYAP kesintisiz açıktır. Değişen şey, tatile tabi dosyalarda duruşma yapılmaması ve bazı sürelerin işleyişinin etkilenmesidir.
Yeni adli yıl 1 Eylül'de başlar; tatil dönemi 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasıdır.
Adli tatilde dava açılabilir mi?
Evet, açılabilir. Bunu engelleyen hiçbir hüküm yoktur. Uygulamada şu işlemlerin tamamı adli tatilde yapılabilir:
- Dava dilekçesinin UYAP üzerinden veya tevzi bürosuna elden sunulması
- Harç ve gider avansının yatırılması
- Dosyanın tevzi edilip esas numarası alması
- Tensip zaptının düzenlenmesi ve tebligatların çıkarılması
- Cevap dilekçesi, delil listesi ve diğer beyanların sunulması
- İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gibi acele taleplerin karara bağlanması
Elektronik başvuruda dilekçeniz .udf formatında yüklenir ve gönderim saatinden bağımsız olarak kayda girer. Bu nedenle "tatil bitsin de öyle açayım" düşüncesi çoğu zaman gereksiz bir gecikmedir.
Adli tatilde de görülen dava ve işler
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 103. maddesi, tatil süresince de görülmeye devam eden dava ve işleri sayar. Bunların başlıcaları şunlardır:
- Geçici hukuki korumalar. İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti talepleri ile bunlara karşı yapılan itirazlar.
- Nafaka davaları. Her çeşit nafaka talebi tatil süresince de görülür.
- Soybağı, velayet ve vesayet. Çocuğu ilgilendiren bu dava ve işler ertelenmez.
- İşçi davaları. Hizmet akdi veya iş sözleşmesinden kaynaklanan ve işçiler tarafından açılan davalar.
- Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi. Bu dava ve işler tatilde de yürütülür.
- İflas ve konkordato. Bu işler ile kıymetli evrakın kaybından doğan iptal işleri.
- Çekişmesiz yargı işleri. Karşı taraf bulunmayan, tespit ve tescil nitelikli işler.
- İvedi görülmesine karar verilen işler. Kanunda ivedi sayılan veya taraf talebi üzerine mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işler.
Son madde pratikte çok işe yarar: davanız listede yer almasa bile, gecikmenin sizin için ağır sonuç doğuracağını gerekçelendirerek ivedi görülme talebinde bulunabilirsiniz. Talebiniz kabul edilirse dosyanız tatilde de işlem görür.
Sürelere etkisi: bir hafta uzama kuralı
Adli tatilin en çok merak edilen yanı budur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 104. maddesi şunu düzenler: adli tatile tabi dava ve işlerde, bu Kanunun tayin ettiği sürelerin bitimi tatil zamanına rastlarsa, bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.
Pratik anlamı: süreniz temmuzun sonunda veya ağustos içinde doluyorsa, tatilin bittiği 31 Ağustos'tan itibaren bir hafta daha vaktiniz olur.
Süre tatile denk gelirse ne olur?
Çubuk, süresi tatil dönemine denk gelen bir işlemin nasıl uzadığını şematik olarak göstermektedir.
Bu kural, cevap dilekçesi süresi, istinaf ve temyiz süresi, bilirkişi raporuna itiraz süresi gibi usul kanunundan doğan süreler için geçerlidir.
Ceza dosyalarında süre üç gün uzar
Burada sık karıştırılan bir ayrım vardır. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 331. maddesi uyarınca adli tatile rastlayan süreler işlemez ve bu süreler tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzatılmış sayılır. Yani hukuk yargılamasında bir hafta olan uzama, ceza yargılamasında üç gündür.
| Konu | Hukuk yargılaması | Ceza yargılaması |
|---|---|---|
| Dayanak | HMK m.102, 103, 104 | CMK m.331 |
| Tatil tarihleri | 20 Temmuz - 31 Ağustos | 20 Temmuz - 31 Ağustos |
| Süre uzaması | 1 hafta | 3 gün |
| Dava açma | Mümkün | Şikâyet ve suç duyurusu her zaman mümkün |
| Tutuklu işler | - | Tatilde de görülür |
Ceza tarafında ayrıca tutukluluğa ilişkin işler, gözaltı ve tutuklama kararları, itirazlar tatil süresince de yürütülür; nöbetçi hâkimlikler kesintisiz çalışır.
Uzamayan süreler: en büyük tuzak
Bu bölüm yazının en kritik kısmıdır ve çoğu içerikte atlanır. Adli tatil, usul kanunlarının öngördüğü süreleri uzatır. Buna karşılık maddi hukuktan doğan süreler adli tatilden etkilenmez.
- Zamanaşımı süreleri uzamaz. Alacak, tazminat ve benzeri taleplerde zamanaşımı adli tatil boyunca işlemeye devam eder.
- Hak düşürücü süreler uzamaz. Kanunun belirli bir süre içinde kullanılmasını zorunlu kıldığı haklar, tatil nedeniyle ek süre kazanmaz.
- Sözleşmeden doğan süreler uzamaz. Taraflar arasındaki anlaşmada öngörülen ihbar ve itiraz süreleri adli tatile bağlı değildir.
- İdari başvuru süreleri ayrı değerlendirilir. İdari yargı ve idari başvurulara ilişkin süreler kendi mevzuatına tabidir.
- Tatile tabi olmayan işlerde uzama yoktur. HMK m.103 kapsamındaki dava ve işler tatilde de görüldüğü için, bu dosyalarda süreler normal şekilde işler.
Son madde özellikle şaşırtıcıdır: nafaka veya işçilik alacağı davanız varsa, dosyanız tatilde de görüldüğü için sürelerinizde bir hafta uzama beklemeyin. Süreyi kaçırmamak için takvimi avukatınızla birlikte kontrol edin.
İcra takipleri adli tatilden etkilenmez
Bir başka yaygın yanlış anlama da budur. Adli tatil mahkemelerin çalışma düzenine ilişkindir; icra daireleri bu dönemde de olağan şekilde çalışır. Adli tatilde icra takibi başlatılabilir, ödeme emri gönderilebilir, haciz işlemleri yürütülebilir.
İcra ve İflas Kanunu'nda süreler ile tatil ve talik hâlleri ayrıca düzenlenmiştir; bunlar adli tatil kurallarından bağımsızdır. Bu nedenle "nasıl olsa adli tatil, icra dosyam bekler" varsayımıyla hareket etmek ciddi hak kaybına yol açar. Elinize bir ödeme emri geçtiyse süresi içinde itiraz etmeniz gerekir.
Beklemek mantıklı mı? Ne zaman evet, ne zaman hayır
| Durumunuz | Öneri |
|---|---|
| Zamanaşımı veya hak düşürücü süre yaklaşıyor | Kesinlikle beklemeyin. Süre tatilde de işler. |
| İhtiyati tedbir veya haciz gerekiyor | Beklemeyin. Bu talepler tatilde de karara bağlanır. |
| Nafaka, velayet veya işçilik alacağı davası | Beklemeyin. Bu davalar tatilde de görülür. |
| Acelesi olmayan, süresi geniş bir dava | Beklemek zarar vermez; ancak açmak da bir kayıp doğurmaz. |
| Delil toplamanız henüz tamamlanmadı | Bu durumda beklemek mantıklıdır; sebep tatil değil hazırlıktır. |
Özetle: beklemenin tek makul gerekçesi dosyanızın henüz hazır olmamasıdır. Adli tatilin kendisi bekleme sebebi değildir. Erken açılan dava, tatil bitiminde sıraya girmiş ve tebligatları çıkmış olur; eylülde açılan dava ise yoğunluğun içinde bekler.
Sık yapılan hatalar
- Adliyelerin kapalı olduğunu sanmak. Adliyeler kapanmaz; kalemler, tevzi büroları ve nöbetçi mahkemeler çalışır, UYAP kesintisiz açıktır.
- Tüm sürelerin durduğunu sanmak. Yalnızca usul kanunlarının öngördüğü süreler etkilenir; zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemeye devam eder.
- Bir hafta ile üç günü karıştırmak. Hukuk dosyalarında bir hafta, ceza dosyalarında üç gün uzama söz konusudur.
- Tatilde görülen işlerde uzama beklemek. Nafaka, velayet ve işçi davaları tatilde de görüldüğü için bu dosyalarda süreler normal işler.
- İcra dosyasını ihmal etmek. İcra daireleri tatilde de çalışır; ödeme emrine itiraz süresi kaçırılırsa takip kesinleşir.
Dava dilekçenizi UDF olarak hazırlayın
Adli tatilde de olsa dilekçeniz UYAP'a .udf formatında yüklenir. Sistem gün ve saat sınırı olmadan kayıt alır; gönderim anında dosyanız işleme girer.
Dilekçenizi UDF'ye çevirin, hemen gönderin
Metninizi tarayıcıda yazın, biçimlendirin ve UYAP uyumlu .udf dosyası olarak indirin. Kurulum, Java veya üyelik gerekmez; belge cihazınızdan çıkmaz.
UDF oluşturmaya başla →UDF dosyası açma
Tensip zaptı, ara karar ve tebligat eklerini tarayıcıda açın, PDF olarak saklayın.
UDF dosyasını aç → Süre kontrolüAvukata sor
Süreniz tatile denk geliyorsa hesabı yanlış yapmak hak kaybına yol açar. Kontrol ettirin.
Soru sor →Adım adım: UDF dosyası nasıl oluşturulur · UDF dosyası nasıl açılır · UDF ve UYAP rehberi
Sık sorulan sorular
Dava açmak için adli tatilin bitmesini beklemek şart mı?
Hayır, şart değildir. Adli tatilde de dava açılabilir. Dilekçe UYAP üzerinden gönderilebilir, harç yatırılabilir ve dosya esas numarası alabilir. Adliyeler kapanmaz; kalemler, tevzi büroları ve nöbetçi mahkemeler çalışmaya devam eder. Tatil dava açmayı değil, duruşma düzenini ve bazı sürelerin işleyişini etkiler.
Adli tatil ne zaman başlar ve biter?
Adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar ve 31 Ağustos'ta sona erer. Yeni adli yıl 1 Eylül'de başlar. Bu takvim hem Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 102. maddesinde hem de Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 331. maddesinde düzenlenmiştir.
Hangi davalar adli tatilde de görülür?
İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti gibi geçici hukuki korumalar; her çeşit nafaka davası; soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava ve işler; işçilerin iş sözleşmesinden doğan davaları; nüfus kayıtlarının düzeltilmesi; iflas ve konkordato işleri; çekişmesiz yargı işleri ve kanunda ivedi sayılan ya da mahkemece ivedi görülmesine karar verilen işler tatilde de görülür.
Süresi adli tatile denk gelirse ne olur?
Hukuk yargılamasında, usul kanununun öngördüğü bir sürenin bitimi tatil dönemine rastlarsa, bu süre ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır. Ceza yargılamasında ise bu uzama üç gündür. Uzama yalnızca usul kanunlarından doğan süreler için geçerlidir.
Zamanaşımı süresi adli tatilde durur mu?
Hayır. Adli tatil, usul kanunlarının öngördüğü süreleri etkiler; maddi hukuktan doğan zamanaşımı ve hak düşürücü süreleri uzatmaz. Bu süreler tatil boyunca işlemeye devam eder. Süresi dolmak üzere olan bir hakkınız varsa tatili beklemeniz ciddi risk taşır.
Adli tatilde icra takibi yapılabilir mi?
Evet. Adli tatil mahkemelerin çalışma düzenine ilişkindir; icra daireleri bu dönemde de olağan şekilde çalışır. Takip başlatılabilir, ödeme emri gönderilebilir ve haciz işlemleri yürütülebilir. Elinize ödeme emri geçtiyse süresi içinde itiraz etmeniz gerekir.
Tatilde açtığım davanın duruşması ne zaman olur?
Davanız kanunda sayılan tatilde görülecek işlerden değilse, duruşma günü genellikle yeni adli yıl içinde belirlenir. Buna karşılık dosyanızın tevzi edilmesi, esas numarası alması, tensip zaptının düzenlenmesi ve tebligatların çıkarılması tatil süresince gerçekleşebilir. Yani süreç durmaz, yalnızca duruşma ileri bir tarihe verilir.
Davamın tatilde görülmesini sağlayabilir miyim?
Mümkün olabilir. Kanun, taraflardan birinin talebi üzerine mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işlerin tatilde de görüleceğini düzenler. Gecikmenin sizin açınızdan doğuracağı somut zararı gerekçelendirerek ivedi görülme talebinde bulunabilirsiniz; kabul edilirse dosyanız tatilde de işlem görür.
Suç duyurusunda bulunmak için beklemek gerekir mi?
Hayır. Cumhuriyet başsavcılıkları adli tatilde de görev yapar; şikâyet ve suç duyurusu her zaman yapılabilir. Ayrıca tutukluluğa ilişkin işler, gözaltı ve tutuklama kararları ile bunlara karşı itirazlar tatil süresince de yürütülür ve nöbetçi hâkimlikler kesintisiz çalışır.
Dilekçemi tatilde UYAP'tan gönderebilir miyim?
Evet. UYAP kesintisiz açıktır ve gönderim saatinden bağımsız olarak kayıt alır. Dilekçenizin .udf formatında hazırlanmış olması gerekir; Word veya PDF dosyası dilekçe olarak kabul edilmez. Metninizi tarayıcı tabanlı bir UDF editöründe hazırlayıp doğrudan .udf olarak indirebilirsiniz.
Özet
Dava açmak için adli tatilin bitmesini beklemek gerekmez. Adli tatil 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasıdır ve mahkemelerin kapanması değil çalışmaya ara vermesi anlamına gelir; adliye kalemleri, nöbetçi mahkemeler ve UYAP çalışmaya devam eder. Nafaka, velayet, işçi davaları, ihtiyati tedbir ve çekişmesiz yargı işleri tatilde de görülür; diğer dosyalarda ise duruşma günü eylül sonrasına verilir ama dosya işlem görmeye devam eder. Usul kanunlarından doğan süreler tatil nedeniyle hukukta bir hafta, cezada üç gün uzar; buna karşılık zamanaşımı ve hak düşürücü süreler uzamaz. İcra daireleri de tatilden etkilenmez. Bu nedenle beklemenin tek makul gerekçesi dosyanızın hazır olmamasıdır; tatilin kendisi bekleme sebebi değildir.
Bilgilendirme: Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Süre hesabı, dosyanın türüne ve tabi olduğu usul kurallarına göre değişir; yanlış hesap hak kaybına yol açar. Süresi yaklaşan bir işleminiz varsa mutlaka bir avukata danışın ve süreyi son güne bırakmayın.