Haksız Tutuklama Tazminatı ve Başvuru Süresi

Kısa cevap: Kanuna aykırı yakalanan, tutuklanan veya tutuklandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına ya da beraatine karar verilen kişi, maddi ve manevi zararı için devletten tazminat isteyebilir. Talep, kararın kesinleştiğini öğrenmeden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihinden itibaren bir yıl içinde, oturduğu yer ağır ceza mahkemesine yapılır.

Kimler tazminat isteyebilir?

• Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen kişiler.
• Kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan kişiler.
• Kanuni hakları hatırlatılmadan veya istemine rağmen yakınlarına haber verilmeden tutuklanan kişiler.
• Hakkında hükmolunan cezadan fazla süre tutuklu kalan kişiler.
• Yakalanıp tutuklandıktan sonra kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatine karar verilen kişiler.
• Koruma tedbiri olarak eşyası veya diğer malvarlığı değerlerine elkonulan ve bu nedenle zarar gören kişiler ile makul sürede yargılanmayan tutuklular.

Başvuru süreleri

Tazminat istemi iki süreyle sınırlıdır: kararın veya hükmün kesinleştiğinin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihinden itibaren bir yıl. İki süreden hangisi önce dolarsa o bağlayıcıdır. Bu süreler hak düşürücüdür; kaçırılırsa başvuru esasa girilmeden reddedilir.

Dava nerede ve nasıl açılır?

Tazminat davası, zarar görenin oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde açılır; ceza davasını gören mahkeme aynı yerde olsa bile tazminat talebi ayrı bir dava olarak incelenir. Dilekçede tutuklu veya gözaltında kalınan süre, bu dönemdeki gelir kaybı, işten çıkarılma, sağlık giderleri ve yaşanan manevi zarar somut olarak anlatılmalı; bordro, işten çıkış belgesi ve sağlık raporları gibi deliller eklenmelidir. Dava, Hazine’yi temsilen ilgili makama karşı açılır.

Tutuklulukta geçen süreyi ve yasal sınırları azami tutukluluk süresi rehberinde, gözaltı süreleri ve haklarını gözaltı süresi rehberinde bulabilirsiniz. Tarih hesaplarında hafta sonu ve resmî tatil kuralı için adli süre hesaplama aracını kullanın.

Tazminat miktarı nasıl belirlenir?

Maddi tazminatta mahkeme, kişinin tutuklu veya gözaltında kaldığı dönemde elde edemediği gelirleri esas alır. Düzenli bir işte çalışan kişi için bordro ve SGK kayıtları, serbest meslek sahibi için vergi beyannameleri ve faturalar temel delildir. Geliri belgelenemeyen kişilerde asgari ücret esas alınabilir. Tutukluluk nedeniyle işten çıkarılma, avukatlık ücreti ve sağlık giderleri gibi doğrudan zararlar da talep edilebilir.

Manevi tazminat ise kişinin özgürlükten yoksun kaldığı sürenin uzunluğu, suçlamanın niteliği, kişinin toplumsal konumu ve tutukluluğun ailesine etkisi gibi ölçütlerle hakkaniyete göre belirlenir. Tazminat tutarına dava tarihinden itibaren yasal faiz istenebilir; faiz hesabı için yasal faiz rehberimizdeki dönemsel oranlar kullanılabilir. Kişinin kendi kusurlu davranışıyla tutuklanmasına yol açtığı hâllerde tazminattan indirim yapılabileceğini de unutmayın.

Diğer başvuru yolları

Tutukluluğun makul süreyi aşması veya özgürlük hakkının ihlal edildiği iddiası, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru konusu da olabilir; bireysel başvuru için olağan kanun yollarının tüketilmesi ve ayrı sürelere uyulması gerekir. Beraat kararına karşı savcılığın istinaf veya temyiz yoluna gitmesi hâlinde karar kesinleşmemiş sayılacağından tazminat süresi henüz başlamaz; kanun yolu sürelerini istinaf ve temyiz rehberinde anlattık. Hakkınızda verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına şikâyetçi tarafından itiraz edilmişse, itirazın sonuçlanmasını beklemek gerekir; bu sürecin süreleri takipsizlik kararına itiraz rehberinde.

İlgili hesaplama araçları

• Azami Tutukluluk Süresi HesaplamaSoruşturma ve kovuşturma evreleri için yasal azami tutukluluk süresinin dolduğu…
• Gözaltı Süresi HesaplamaYakalama anından itibaren yasal gözaltı süresinin ne zaman dolacağını yol süresi…
• Adlî Kontrol Süresi HesaplamaAdlî kontrol tedbirinin yasal azami süresinin ve uzatmayla birlikte son sınırın…
• Dava Harcı ve Gider HesaplamaDava açarken yatırılacak peşin harcı ve karar sonrası bakiye karar ve ilam harcını…
• Adli Süre HesaplamaTebliğ tarihinden itibaren süreyi hesaplayın; hafta sonu, resmî tatil ve adli tatil…

Bu alandaki tüm araçlar için Ceza Hukuku hesaplama araçları sayfasına, sitedeki bütün hesaplayıcılar için hukuki hesaplama araçları listesine göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak: Ceza Muhakemesi Kanunu m.141, m.142, m.143, m.144. Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; oran ve tutarlar 2026 yılı itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığınız için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.