Bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunludur ve atlanırsa dava usulden reddedilir. Bu, "dava şartı arabuluculuk" olarak adlandırılır. Aşağıda hangi uyuşmazlıklarda zorunlu olduğunu, hangilerinde olmadığını, süreci ve süreleri bulacaksınız. Dilekçenizi hazırlarken: UDF oluşturma aracı.
Hangi davalarda zorunlu?
Arabuluculuğun dava şartı olduğu başlıca uyuşmazlık türleri şunlardır:
| Uyuşmazlık | Kapsam |
|---|---|
| İşçi–işveren alacakları | Kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin ücreti ve işe iade |
| Ticari davalar | Konusu para alacağı veya tazminat olan ticari uyuşmazlıklar |
| Tüketici uyuşmazlıkları | Tüketici mahkemesinde görülecek belirli uyuşmazlıklar |
| Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar | Kira bedeli, tahliye gibi konular (icra takibi hariç) |
| Taşınmazın paylaştırılması | Ortaklığın giderilmesi talepleri |
| Komşuluk hukukundan doğan uyuşmazlıklar | Komşuluk ilişkisine dayalı talepler |
Sonucu ağır: Zorunlu olduğu hâlde arabulucuya başvurmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Bu, zaman ve masraf kaybı demektir.
Hangilerinde zorunlu değil?
Aile hukuku davalarının çoğu
Boşanma ve velayet gibi kişi hâllerine ilişkin davalarda dava şartı arabuluculuk aranmaz.
Ceza yargılaması
Ceza davalarında arabuluculuk değil, koşulları varsa uzlaştırma kurumu işler.
İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat
Maddi–manevi tazminat ve rücu talepleri bakımından dava şartı arabuluculuk uygulanmaz.
İcra takipleri
İlamsız icra takibi başlatmak için arabuluculuk gerekmez; itiraz sonrası açılacak davalarda durum değişebilir.
İdari uyuşmazlıklar
İdari yargıda farklı bir usul işler.
Süreç nasıl işler?
-
Başvuru
Karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna başvurulur. Başvuru e-Devlet üzerinden de yapılabilir.
-
Arabulucu görevlendirilir
Büro, listeden bir arabulucu atar. Taraflar birlikte belirlerse o kişi de görevlendirilebilir.
-
Görüşmeler yapılır
Süreç kanunda öngörülen haftalar içinde tamamlanır; zorunlu hâllerde sınırlı bir uzatma mümkündür.
-
Son tutanak düzenlenir
Anlaşma sağlansın ya da sağlanmasın tutanak tutulur. Dava açacaksanız bu tutanağın aslı veya onaylı örneği dilekçenize eklenir.
-
Dava aşaması
Anlaşma olmazsa dava açılır. Dilekçeyi UDF biçiminde hazırlayıp UYAP'a sunabilirsiniz.
Anlaşma ve anlaşmama sonuçları
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Anlaşma sağlandı | Tutanak ilam niteliğinde belge sayılabilir; icraya konulabilir |
| Anlaşma sağlanamadı | Son tutanakla dava yolu açılır |
| Taraf katılmadı | Yargılama giderleri açısından katılmayan aleyhine sonuç doğabilir |
| Kısmi anlaşma | Anlaşılan kısım bağlayıcı, kalan kısım dava konusu olur |
Dikkat edilecek noktalar
Zamanaşımı durur
Arabuluculuk başvurusu ile zamanaşımı ve hak düşürücü süreler durur; bu, süre kaybını önler.
Tutanağı okumadan imzalamayın
Anlaşma tutanağı bağlayıcıdır; "tüm haklarımdan feragat" gibi ifadeler ileride hak kaybı doğurur.
Talebinizi net yazın
Başvuruda hangi alacakları istediğinizi kalem kalem belirtin.
Belgelerinizi hazır götürün
Sözleşme, bordro, fatura, yazışmalar müzakerede elinizi güçlendirir.
Süreleri takip edin
Özellikle işe iadede fesihten itibaren 1 ay içinde başvuru zorunludur.
Sık sorulan sorular
Arabuluculuk ücretli mi?
Katılmazsam ne olur?
Boşanma davasında zorunlu mu?
Tutanağı kaybettim, dava açabilir miyim?
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza göre sonuç değişebilir. Süreli işlemlerde bir avukata danışmanız yararınıza olur.