Online alışverişte iki ayrı hakkınız var ve karıştırılmamalı: ürün kusursuz olsa bile 14 gün içinde kullanabildiğiniz cayma hakkı, bir de ürün kusurluysa devreye giren ayıplı mal hakları. Bu rehber ikisinin farkını, süreleri, satıcı reddederse izlenecek yolu ve başvuru dilekçesinde bulunması gerekenleri anlatır.
Cayma hakkı: 14 gün kuralı
İnternetten, telefonla veya kapıda yapılan satışlar mesafeli sözleşme sayılır. Bu tür alışverişlerde tüketici, ürünü teslim aldığı günden itibaren 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilir.
Gerekçe gerekmez
"Beğenmedim", "fikrim değişti" demeniz yeterlidir; ürünün kusurlu olması şart değildir.
Bildirim önemlidir
Cayma bildirimini 14 gün içinde yapmalısınız. Yazılı iz bırakan bir kanal (uygulama içi talep, e-posta) kullanın.
Bedel iadesi
Satıcı, cayma bildirimini aldıktan sonra kanunda öngörülen süre içinde ödemeyi iade etmekle yükümlüdür.
İstisnalar var
Kişiye özel üretilen ürünler, hızlı bozulan gıdalar, ambalajı açılmış hijyen ürünleri gibi kalemlerde cayma hakkı kullanılamayabilir.
Ayıplı mal ve seçimlik haklarınız
Ürün bozuk, eksik, tanıtılandan farklı veya vaat edilen özellikleri taşımıyorsa ayıplı mal söz konusudur. Bu durumda 14 günlük süreyle bağlı değilsiniz; kural olarak teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımı içinde hak arayabilirsiniz.
Ayıplı malda tüketicinin dört seçimlik hakkı vardır ve bunlardan hangisini kullanacağınızı siz seçersiniz:
| Hak | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| Sözleşmeden dönme | Ürünü iade edip bedeli geri almak |
| Bedel indirimi | Ürünü tutup ayıp oranında indirim istemek |
| Ücretsiz onarım | Ürünün masrafsız tamir edilmesi |
| Ayıpsız misli ile değişim | Aynı üründen sağlam olanıyla değiştirme |
Sık yapılan hata: Satıcının "sadece onarım yaparız" demesi sizi bağlamaz. Seçim hakkı tüketicidedir. Ayrıca teslimden itibaren ilk altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; ispat yükü satıcıdadır.
İkisinin farkı (tablo)
| Ölçüt | Cayma hakkı | Ayıplı mal |
|---|---|---|
| Ürün kusurlu olmalı mı? | Hayır | Evet |
| Süre | 14 gün | Kural olarak 2 yıl |
| Gerekçe | Gerekmez | Ayıbın varlığı |
| Kapsam | Mesafeli satışlar | Tüm tüketici satışları |
| Sonuç | Bedel iadesi | Dört seçimlik haktan biri |
Satıcı kabul etmezse: adım adım
-
Kanıtları toplayın
Sipariş numarası, fatura, ürün fotoğrafları, kargo kaydı ve satıcıyla yazışmaların ekran görüntüleri. Uygulama içi yazışmalar sonradan silinebildiği için kayıt alın.
-
Yazılı talepte bulunun
Hangi hakkı kullandığınızı açıkça yazın: "ayıplı mal nedeniyle sözleşmeden dönüyorum ve bedel iadesi talep ediyorum" gibi.
-
Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurun
Belirli parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru zorunludur. Sınırlar her yıl güncellendiği için başvuru öncesi güncel tutarı teyit edin. Başvuru ücretsizdir ve e-Devlet üzerinden yapılabilir.
-
Tüketici Mahkemesi
Parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda veya hakem heyeti kararına itirazda tüketici mahkemesi devreye girer.
-
Dilekçenizi hazırlayın
UYAP'a sunulacak dilekçeyi UDF biçiminde hazırlayabilirsiniz.
Başvuru dilekçesinde ne olmalı?
| Bölüm | İçerik |
|---|---|
| Taraflar | Adınız, TC kimlik numaranız, adres; satıcının unvanı ve adresi |
| Konu | "Ayıplı mal nedeniyle bedel iadesi" gibi tek cümlelik özet |
| Açıklamalar | Sipariş tarihi, teslim tarihi, ayıbın ne olduğu, satıcıya ne zaman bildirildiği |
| Deliller | Fatura, sipariş kaydı, fotoğraflar, yazışmalar |
| Talep | Hangi seçimlik hakkı kullandığınız ve talep ettiğiniz tutar |
| Tarih ve imza | Eksik bırakılmamalı |
Dilekçe biçimi için: UYAP uyumlu dilekçe hazırlama.
Sık sorulan sorular
Kargo ücretini kim öder?
Pazaryerinden aldım, muhatabım kim?
Ürünü kullandım, hakkım gider mi?
Hakem heyeti kararı bağlayıcı mı?
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza göre sonuç değişebilir. Süreli işlemlerde bir avukata danışmanız yararınıza olur.