Haftalık 45 saati aşan her saat, brüt ücretin 225’e bölünmesiyle bulunan saat ücretinin yüzde elli fazlasıyla ödenir. Formül, örnek hesap ve ispat yolları.
Kısa cevap: Önce aylık brüt ücret 225’e bölünerek saat ücreti bulunur. Haftalık 45 saati aşan fazla çalışmada her saat için bu ücretin 1,5 katı, sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenen sürenin aşıldığı fazla sürelerle çalışmada 1,25 katı ödenir. Yılda en fazla 270 saat fazla çalışma yaptırılabilir.
Fazla çalışma ile fazla sürelerle çalışma farkı
İş Kanununa göre haftalık normal çalışma süresi en çok 45 saattir. Bu sınırı aşan her çalışma saati fazla çalışma sayılır. Taraflar sözleşmeyle haftalık süreyi örneğin 40 saat olarak belirlemişse, 40 ile 45 saat arasındaki çalışma fazla sürelerle çalışma olarak adlandırılır ve daha düşük bir zamla ödenir. 45 saatin üzerindeki çalışma ise yine fazla çalışmadır.
| Çalışma türü | Tanım | Zam oranı | Serbest zaman karşılığı |
|---|---|---|---|
| Fazla çalışma | Haftalık 45 saati aşan çalışma | %50 | Her saat için 1 saat 30 dakika |
| Fazla sürelerle çalışma | Sözleşmedeki süre ile 45 saat arası | %25 | Her saat için 1 saat 15 dakika |
Fazla mesai formülü
Hesabın ilk adımı saat ücretini bulmaktır. Aylık ücret 30 güne, günlük ücret de 7,5 saatlik günlük çalışmaya bölündüğünden aylık brüt ücret 225'e bölünür. Hafta tatili ve genel tatil günlerinde yapılan çalışmalar ayrı kurallara tabidir ve bu formüle dâhil edilmez.
Fazla çalışma ücreti = Saat ücreti × 1,5 × Fazla çalışma saati
Fazla sürelerle çalışma ücreti = Saat ücreti × 1,25 × Saat
Örnek hesaplama
Aylık brüt ücreti 45.000 TL olan ve haftada 50 saat çalışan bir işçi, her hafta 5 saat fazla çalışma yapmaktadır. Bir ayda (4 hafta) toplam 20 saat fazla çalışma birikir.
Fazla mesai ücreti adım adım nasıl hesaplanır
Saat ücretini bulun
45.000 ÷ 225 = 200 TL brüt saat ücreti.
Zamlı saat ücretini hesaplayın
200 × 1,5 = 300 TL fazla çalışma saat ücreti.
Toplam saatle çarpın
300 × 20 saat = 6.000 TL brüt aylık fazla mesai ücreti.
Yıllık sınırı kontrol edin
Ayda 20 saat, yılda 240 saat eder. 270 saatlik yasal sınırın altında kalınmıştır.
Neti bulun
Fazla mesai ücreti o ayın maaşına eklenerek SGK, gelir vergisi ve damga vergisine tabi tutulur. Neti görmek için toplam brüt tutarı brüt net maaş aracına girin.
Aynı 20 saat, fazla sürelerle çalışma sayılsaydı 5.000 TL; fazla çalışma sayıldığında 6.000 TL ödenir.
Brüt ücretinizi ve toplam fazla çalışma saatinizi girin; araç saat ücretini, zam oranını ve yıllık 270 saatlik sınırı birlikte denetler.
Fazla Mesai Ücreti HesaplamaYasal sınırlar ve işçinin onayı
- Yıllık 270 saat: Fazla çalışma bir yılda toplam 270 saati geçemez. Sınırın aşılması ücret hakkını ortadan kaldırmaz; aşan saatler de zamlı ödenir, ancak işveren idari para cezasıyla karşılaşabilir.
- Yazılı onay: Fazla çalışma için işçinin onayı gerekir. Bu onay iş sözleşmesinde veya her yıl başında alınan yazılı bir belgeyle verilir. Onay vermeyen işçi fazla çalışmaya zorlanamaz.
- Günlük 11 saat: Denkleştirme uygulansa bile günlük çalışma süresi 11 saati aşamaz.
- Yapılamayacak işler: Sağlık kuralları bakımından günde 7,5 saat veya daha az çalışılması gereken işlerde, gece çalışmalarında, 18 yaşından küçük işçilerle ve gebe işçilerle fazla çalışma yapılamaz.
- Denkleştirme: Tarafların anlaşmasıyla haftalık süre günlere farklı dağıtılabilir; iki aylık denkleştirme döneminde ortalama haftalık süre 45 saati aşmıyorsa fazla çalışma doğmaz.
Ücret yerine izin kullanmak
İşçi isterse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir. Fazla çalışılan her saat için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışılan her saat için 1 saat 15 dakika serbest zaman verilir. Bu hak işçinin talebine bağlıdır ve serbest zaman altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücretten kesinti yapılmadan kullandırılmalıdır. Serbest zaman, yıllık ücretli izinden ayrı bir haktır; izin gün sayınızı yıllık izin süresi hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
Fazla mesai nasıl ispatlanır?
Fazla çalışma yaptığını ispat yükü işçidedir. Yargı uygulamasında kabul gören başlıca deliller şunlardır:
- İşyeri giriş çıkış kayıtları, parmak izi ve kart okuyucu çıktıları.
- E-posta, kurumsal yazışma ve sistem giriş kayıtları gibi mesai saatlerini gösteren belgeler.
- Aynı dönemde çalışmış iş arkadaşlarının tanık beyanları. Tanıkla ispatlanan fazla mesai alacağında mahkemeler genellikle hakkaniyet indirimi uygular.
- Fazla mesainin tahakkuk ettirildiği imzalı bordrolar. İşçinin itirazı olmadan imzaladığı ve fazla mesai sütunu dolu bordrolar, kural olarak o aylarda başka fazla mesai yapılmadığına karine sayılır.
Fazla mesai ücreti ödenmezse
Fazla mesai ücretinin ödenmemesi işçiye iş sözleşmesini haklı sebeple derhâl feshetme hakkı verir. Bu durumda işçi kıdem tazminatı da talep edebilir. Fesih için altı iş günlük hak düşürücü süreyi haklı fesih asistanı ile hesaplayın, tazminat tutarını ise kıdem ve ihbar tazminatı rehberinden takip ederek bulun.
Fazla mesai ücreti bir ücret alacağı olduğu için her ayın alacağı, ödenmesi gereken tarihten itibaren ayrı ayrı beş yıllık zamanaşımına tabidir. En eski ayların alacağı önce zamanaşımına uğrar; son tarihleri işçilik alacaklarında zamanaşımı aracıyla kontrol edin. Alacak davasından önce arabulucuya başvurmanın zorunlu olduğunu da unutmayın; ayrıntılar arabuluculuk rehberimizde.
İlgili hesaplama araçları
- Brüt Net Maaş HesaplamaBrütten nete veya netten brüte, 2026 vergi dilimleri ve asgari ücret istisnasıyla…
- Yıllık Ücretli İzin Süresi HesaplamaKıdeminize, yaşınıza ve çalıştığınız işin niteliğine göre hak ettiğiniz yıllık…
- İşçilik Alacaklarında ZamanaşımıKıdem, ihbar, yıllık izin ve ücret alacaklarınızda beş yıllık zamanaşımının hangi…
- Haklı Fesih AsistanıFesih sebebine göre dayanak maddeyi, altı iş günü ve bir yıllık hak düşürücü…
- Kıdem ve İhbar Tazminatı HesaplamaÇalışma sürenize göre kıdem ve ihbar tazminatınızı, kıdem tavanı ve ihbar…
Bu alandaki tüm araçlar için İş Hukuku hesaplama araçları sayfasına, sitedeki bütün hesaplayıcılar için hukuki hesaplama araçları listesine göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Cumartesi çalışmak fazla mesai sayılır mı?
Hafta tatilinde çalışmanın ücreti nasıl hesaplanır?
Fazla mesai ücreti maaşa dahil olarak kararlaştırılabilir mi?
Fazla mesai ücretinden vergi kesilir mi?
Yönetici pozisyonundakiler fazla mesai alabilir mi?
Dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu m.41, m.63, İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği. Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; oran ve tutarlar 2026 yılı itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığınız için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.